Quang cảnh từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trải qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác chính trị, tư tưởng tiếp tục giữ vai trò quan trọng then chốt trong nâng cao bản lĩnh, tính tiền phong, năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng.
Vai trò quán triệt của công tác tư tưởng
Trong tiến trình phát triển của các đảng cầm quyền theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thực tiễn lịch sử đã nhiều lần khẳng định một quy luật có tính phổ quát: sự vững mạnh hay suy yếu của Đảng trước hết bắt nguồn từ trạng thái của nền tảng tư tưởng và chất lượng công tác chính trị, tư tưởng.
Nền tảng tư tưởng vững chắc sẽ tạo nên sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong toàn Đảng, từ đó lan tỏa thành sức mạnh đoàn kết toàn xã hội; ngược lại, khi nền tảng tư tưởng bị xói mòn, niềm tin chính trị suy giảm, thì dù bộ máy tổ chức có quy mô lớn đến đâu cũng khó có thể giữ vững vai trò lãnh đạo.
Lịch sử thế giới những thập niên cuối thế kỷ XX cho thấy, đã có những quốc gia xã hội chủ nghĩa từng đạt được nhiều thành tựu quan trọng về chính trị, kinh tế-xã hội, khoa học-công nghệ. Nhưng khi công tác chính trị, tư tưởng bị xem nhẹ, nền tảng lý luận bị lung lay, niềm tin xã hội suy giảm, thì hệ thống chính trị nhanh chóng rơi vào khủng hoảng.
Những bài học lịch sử
Ngược lại, có những quốc gia phải đối mặt với hậu quả chiến tranh, bao vây, cấm vận, chống phá từ các thế lực thù địch, xuất phát điểm về kinh tế-xã hội thấp kém, lạc hậu, nhờ giữ vững nền tảng tư tưởng, củng cố niềm tin xã hội, đổi mới và phát huy hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng, đã vượt qua khó khăn, thách thức.
Những sai lầm cần tránh
Thực tiễn một số quốc gia từng phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa cho thấy, những biến động lớn về chính trị-xã hội không chỉ xuất phát từ khó khăn kinh tế hay hạn chế trong quản trị nhà nước, mà sâu xa hơn là từ những sai lầm, yếu kém trong công tác chính trị, tư tưởng.
1. Dao động về nền tảng chính trị, tư tưởng
Một trong những biểu hiện đáng chú ý là sự giảm sút niềm tin vào hệ tư tưởng nền tảng, dẫn đến việc xa rời những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học. Khi đó, một số lực lượng đã tuyệt đối hóa các mô hình phát triển bên ngoài, coi đó là "khuôn mẫu phổ quát", thay vì vận dụng sáng tạo phù hợp với điều kiện cụ thể của quốc gia mình.
2. Buông lỏng trận địa chính trị, tư tưởng
Trong quá trình hội nhập quốc tế, nếu không có cơ chế định hướng kịp thời và hiệu quả, thông tin đa chiều có thể bị lợi dụng để lan truyền các quan điểm sai trái, xuyên tạc, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội.
3. Tách rời công tác tư tưởng với đời sống thực tiễn
Một số nơi đã mắc phải tình trạng tuyên truyền mang tính hình thức, xa rời thực tế, không gắn với việc giải quyết các vấn đề thiết thực của đời sống xã hội. Khi lời nói không đi đôi với việc làm; dư luận xã hội vẫn còn nhiều băn khoăn, lo lắng, chưa đồng thuận; bức xúc xã hội chưa được giải tỏa.
Bài học từ thực tiễn 40 năm đổi mới
"Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng là nguyên tắc bất biến trong mọi hoàn cảnh."
Tinh thần "vừa kiên định, vừa vận dụng, phát triển sáng tạo" chính là bản lĩnh chính trị, trí tuệ, tư duy chiến lược, sự tiếp nối mạch nguồn lịch sử và những bài học từ quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước của Đảng.
Chính sự kết hợp hài hòa giữa kiên định với đổi mới sáng tạo đã giúp Đảng ta giữ vững vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu, đồng thời thích ứng linh hoạt với những biến động nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới.
Yêu cầu trong bối cảnh mới
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới với các mục tiêu, tầm nhìn chiến lược, công tác chính trị, tư tưởng tập trung vào những yêu cầu trọng tâm:
Thứ nhất: Kiên định vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng
Thực hiện nghiêm túc 4 kiên định, trọng tâm là kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng thời không ngừng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.
Thứ hai: Nâng cao nhận thức về công tác chính trị, tư tưởng
Tổ chức đảng, cấp ủy cần đặt công tác chính trị, tư tưởng thành nhiệm vụ trọng tâm; thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao chất lượng hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng với những giải pháp rất cụ thể, thiết thực.
Thứ ba: Gắn công tác chính trị với phát triển đất nước
Công tác chính trị, tư tưởng cần bám sát nhiệm vụ phát triển đất nước, nâng cao đời sống Nhân dân. Mọi nội dung tuyên truyền phải xuất phát từ thực tiễn, hướng vào giải quyết những vấn đề mà xã hội quan tâm.
Kết luận
Những yêu cầu trên không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là định hướng chi战略lâu dài. Trong điều kiện mới, công tác chính trị, tư tưởng phải thực sự trở thành "trụ cột tinh thần", "động lực nội sinh" và "lá chắn bảo vệ" vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.